Gemeenschap en Bevrijding: een realiteit in de Kerk

Gemeenschap en Bevrijding is een kerkelijke beweging die als doel heeft haar leden op te voeden tot christelijke volwassenheid en het meewerken aan de missie van de kerk op alle gebieden van het hedendaagse leven.

Het begon in Italië in 1954 toen de priester Luigi Giussani een christelijke aanwezigheid werd op de Berchet middelbare school in Milaan met een groep die zich Gioventù Studentesca (Student Youth, Studerende Jeugd), GS in het kort. De huidige naam van de beweging, Gemeenschap en Bevrijding (G&B), werd voor het eerst vermeld in 1969. Het vat de overtuiging samen dat de christelijke gebeurtenis, beleefd in gemeenschap, de basis is van de echte bevrijding van ieder mens. Gemeenschap en Bevrijding is tegenwoordig   in ongeveer zeventig landen aanwezig en verspreid over de hele wereld.

Er is geen lidmaatschapskaart, alleen de vrije deelname van personen. Het basisinstrument voor de vorming van de deelnemers is de wekelijkse catechese, die ze de “School van de Gemeenschap of Scuola” noemen. G&B noemt zich een beweging omdat ze niet, in de eerste plaats de vorm wil aannemen van een nieuwe organisatie of structuur (er zijn geen lidmaatschapskaarten), noch wil ze een specifiek aspect  of beleving van het geloofsleven bevorderen, maar wil ze een oproep zijn om vandaag de christelijke ervaring te leven zoals ze wordt aangereikt door de traditie. Het doel van het leven  is om de aanwezigheid van Christus voor te stellen als het enige ware antwoord op de diepste noden van het menselijk leven doorheen de geschiedenis. In de persoon die de aanwezigheid van Christus ontmoet en wil vasthouden, wordt een beweging geboren van bekering en getuigenis; die haar teken nalaat op de omgeving waarin hij of zij leeft (familie, werk, school, buurt, gemeenschap, etc.). Geboren als een voorstel voor jonge scholieren, is G&B vandaag de dag een oproep voor allen, los van leeftijd, werk of sociale positie. De laatste jaren heeft de aanwezigheid van G&B zich in de gemeenschap vooral geuit door initiatieven van educationele, culturele en sociale aard. Op het moment dat om allerlei redenen zelfs politiek en de confrontatie met ideeën de kracht verloren schijnen  te hebben om mensen op een persoonlijk vlak te interesseren, en een tijd waarin niet alleen in Italië, sommigen menen de strijd voor de macht te kunnen vermommen als een morele revolutie, concentreert de beweging zich op de wortel van deze sociale en politieke crisis: de crisis van de opvoeding.

Door de actie van vele betrokken volwassenen in de scholen (waar de oude initialen van GS nog steeds gebruikt worden) en als leiders van jongerengroepen, biedt G&B vandaag haar bijdrage door alle positieve opvoedkundige voorstellen in de gemeenschap te stimuleren. Een gemeenschap die tegenwoordig vaak uitgeput lijkt en zonder enige drang naar idealisme. Door de sociale en politieke actie van leden en vrienden van de Beweging  wordt dezelfde vraag die ooit in het begin van  de jaren 50 werd  gesteld, levend gehouden: het recht op de vrijheid van opvoeding. “Men kan ons naakt de straat opsturen, maar geef ons tenminste het recht op de vrijheid van opvoeding”, was een van G&B’s slogans. Deze vrijheid omvat in feite alle vrijheden die een niet-oppressieve staat moet garanderen en waarderen: van vrije onderneming tot de vrijheid van vereniging.

De Beweging heeft, door haar publicaties en de vrije verantwoordelijke actie van betrokken leken in de massamedia, in uitgeverijen en in culturele projecten, de centraliteit van de methode van de Menswording weer centraal gesteld, tegen iedere spiritualistische, gnostische, of pelagiaanse reductie, en aan de andere kant, tegen de dualistische opvatting tussen de wereld en wat tot het geloof hoort.

Vanuit het oogpunt van de Beweging  is de laatste jaren vooral gekenmerkt door de toenemende centraliteit van de catechese door de “School van de Gemeenschap ” en door de groei van verschillende groepen van de fraterniteit, dat wil zeggen, groepen van volwassenen die spontaan samen komen om het leven toe te wijden aan de drang naar heiligheid door een “regel” van persoonlijke ascese, een leven in gemeenschap en caritas.

De bijdrage van G&B aan de wereld kan dus gekenmerkt worden door drie woorden: opvoeding, broederschap en werken. Dit zijn de drie factoren waaraan G&B op dit ogenblik concreet haar energie besteedt met als doel bij te dragen aan de menselijke glorie van Christus in de geschiedenis. De organisatorische structuur van een beweging als G&B  is elastisch van aard.  Het Generaal Bestuur (meestal het “Centrum” genoemd), met als president de priester Julián Carrón verenigt al de verantwoordelijken van Italië en in het buitenland  op het gebied van de  school, universiteit, werk, cultuur, etc.

Op lokaal niveau worden deze groepen geleid door een eigen verantwoordelijke. Op regionaal niveau wordt de Beweging geleid door “diakonias”, dat wil zeggen dat verschillende verantwoordelijken samen komen en verantwoordelijk zijn voor het leven van de Gemeenschap.

De verantwoordelijken worden gekozen uit hen die tonen dat ze het meest bewust zijn van  het doel van de Beweging en de genereuze getuigenis en toewijding aan de dienst van de gemeenschap.

Buiten Italië zijn er nu gemeenschappen die, door het aantal deelnemers en de volwassenheid van hun ervaring, een belangrijk aandeel hebben in het leiderschap van de Beweging. Een voorbeeld hiervan is Spanje, waarvan de leiders deelnemen aan de algemene richting van de Beweging.